Dzień Służby dr Martina Luthera Kinga jr

Serdecznie zapraszamy do zapoznania się z tekstem wygłoszonym na spotkaniu Towarzystwa Unitariańskiego im. Braci Polskich w Warszawie. Tematem jest Dzień Slużby dr ML Kinga jr, bo tak brzmi nazwa tego święta obecnie, przybliżam sylwetkę patrona, pokazuje zaangażowanie UU.



Martin Luther King jr. Day of Service

W trzeci poniedziałek stycznia w USA od 25 lat obchodzony jest Dzień Martina Luthera Kinga juniora.
Chciałbym w związku z tym powiedzieć nieco o samym patronie tego święta, jak i o samym święcie ze względu na to, ze amerykańscy unitarianie przywiązują do niego zwiększoną uwagę.  
Martin Luther King, Jr. Urodził się 15 stycznia 1929 w Atlancie, w stanie Georgia.  Jego rodzice, Martin Luther King senior i Alberta Williams King, zapewnili mu możliwość kształcenia, w 1948 King ukończył prywatny college Morehouse, uzyskując licencjat z socjologii,  a następnie  ukończył seminarium teologiczne w Chester w Pensylwanii, zdobywając w 1951 licencjat z teologii. Na Uniwersytecie Bostońskim  w 1955 roku otrzymał tytuł doktora, zajmował się filozofią i systematyką teologiczną. Wcześniej poślubił  Corette Scott, ceremonię, która odbyła się w Alabamie, poprowadził jego ojciec. W ciągu 8 lat Coretta urodziła czwórkę dzieci. Mając zaledwie 24 lata, jeszcze przed uzyskaniem doktoratu, King został pastorem kościoła baptystów ( Progresive National Baptist Convention ) w Montgomery w Alabamie. W swoich wystąpieniach, kazaniach poruszał sprawę równouprawnienia oraz  przywoływał wzorce pokojowych działań – bez przemocy, -np. bojkot stacji benzynowych, które odmówiły dostępu do toalet Afro-amerykanom w sąsiednim Missisipi. Pod wpływem nauk Kinga, jedna z czarnych pasażerek odmówiła przeniesienia się na tylne miejsce w autobusie, została aresztowana, ale zapoczątkowała w ten sposób bojkot transportu publicznego trwający 382 dni, któremu przewodził ML King jr.
 King przyczynił się do powstania w 1957 roku organizacji Southern Christian Leadership Conference (SCLC), którą kierował do samej śmierci.  Celem jej działania była walka o równouprawnienie za pomocą autorytetów moralnych, a nie przemocy. Organizacja była krytykowana przez niektórych czarnoskórych obywateli USA za stosowanie tej metody. Dr King był   zwolennikiem filozofii "pokojowego nieposłuszeństwa obywatelskiego", skutecznie stosowanej w Indiach przez Mahatmę Gandhiego, dlatego stosował ją w akcjach protestacyjnych, organizowanych przez SCLC.   Protesty polegały na stosowaniu taktyki biernego oporu. Walki o prawa obywatelskie Afro-amerykanów polegała n.p. na zajmowaniu przez czarnoskórych studentów miejsc rezerwowanych dla białych w lokalach publicznych (taktyka sit-ins). Poparte to było tzw. rajdami wolności, które polegały na publicznym domaganiu się w miastach Południa zniesienia segregacji rasowej.   King został aresztowany, jednak sąd najwyższy zdelegalizował segregacje w autobusach stanowych. Napięcie rosło i sprawiło, ze podłożono nawet bombę w domu dr ML Kinga.
Pomimo pokojowej postawy, w 1961 FBI zaczęło podsłuchiwać dr Kinga, obawiając się, że do ruchu przenikają komuniści. Okazało się, że nie ma na to żadnych dowodów i poszlak, zaprzestano praktyk tego typu.   
W stosowaniu reguły "bez przemocy",   kluczowy był strategiczny dobór konkretnych metod i miejsca demonstracji, gdzie często ogromną przewagę mieli politycy popierający segregację rasową.  Demonstracje przybierały gwałtowny przebieg.  Były także nieudane próby demonstracji, gdyż przeciwnicy wykorzystywali   podziały w społeczności czarnoskórych, a władze lokalne działając w sposób rozważny i przemyślany skutecznie udaremniały próby.  Wielkim wydarzeniem był Marsz na Waszyngton (March on Washington for Jobs and Freedom) – demonstracja, podczas której Martin Luther King wygłosił słynne przemówienie znane później pod tytułem Mam marzenie / sen (I Have a Dream). Marsz był legalny i odbył się 28 sierpnia 1963.    Wzięło w nim udział kilkaset tysięcy ludzi różnych ras w większości Afro-amerykanie. Marsz zakończył się pod Pomnikiem Lincolna, gdzie przemawiali zebrani  (w tym King).  Marsz na Waszyngton jest uważany za jedno z przełomowych wydarzeń w walce z segregacją rasową w Stanach Zjednoczonych. Udział w nim wzięli znani aktorzy Charlton Heston, Sidney Poitier czy Marlon Brando, pisarz James Baldwin, przed zgromadzonymi tłumami wystąpili m.in.Joan Baez i Bob Dylan.
Już kilka miesięcy wcześniej w trudny problem dla administracji demokratycznej, zaangażował się prezydent J.F. Kennedy. Jednak nie mniej istotne były wydarzenia, które miały miejsce dwa lata później, a  w których zginęło dwoje członków kościoła Unitariańskiego. W marcu 1965 roku ML King jr. wysłał telegram wzywający liderów religijnych i zaangażowanych obywateli do uczestnictwa w marszu w Selmie, Alabama, gdzie walczono o prawo głosu.  Wielebny James J Reeb został śmiertelnie pobity na chodniku idąc razem z innymi dwoma białymi ministrami Unitariańskimi, a  Unitarianka Viola Gregg Liuzzo zastrzelona została usiłując podwieźć demonstrantów. Pomimo, ze włączyło się ok. 500 unitarian- uniwersalistów, tylko jednemu ministrowi Richardowi D. Leonardowi udało się przejść z grupą 300 osób całą trasę z Selmy do Montgomery. Ataki rasistów i szykany policji były tak silne i brutalne, wydłużało się oczekiwanie na wynik apelacji uznającej Marsz za legalny.
Śmierć J Reeba w dniu 11 marca 1965 roku wywołała fale ogólnokrajowych protestów i wezwania do akcji federalnej, uczyniła J Reeba męczennikiem sprawy. Cztery dni później prez. Lyndon Johnson przywołał pamięć Jamesa Reeda na połączonym posiedzeniu obu izb kongresu uchwalającego Voting Rights Act. Martin L King  był zaproszony na posiedzenie Kongresu do Waszyngtonu, nie przybył wyjaśniając koniecznością wygłoszenia mowy pożegnalnej nad grobem J. Reeba
Sprawcy śmierci Unitarian zostali aresztowani, co nie zdarzało się przedtem wobec wielu członków Ku Klux Klanu. Po takim fakcie jak zabicie białego ministra z Bostonu Prez. Johnson wprowadził siły federalne na Południe w celu skutecznej ochrony wykonania prawa federalnego – przemarszu z Selmy do Montgomery – legalnego po rozpatrzeniu przez sąd apelacji. Tak więc udział UU w walce o prawa Afro-amerykanów był nie tylko znaczący, ale śmierć jednego z nich poruszyła Ameryką, administrację prezydenta L.B. Johnsona ustanowiając kolejny przełom w tej sprawie.
Wiosną 2001 roku w siedzibie głównej UUA ustawiono pomnik upamiętniający Jamsa Reeba, Violę Liuzzo, jak i wówczas 26-letniego czarnego aktywisty Jimmiego Lee Jacksona, którego zabójstwo spowodowało marsz w Selmie, jednak którego sprawcy morderstwa nie zostali aresztowani, a ono samo nie wywołało takiego wrazenia na Prezydencie Johnsonie jak śmierć dwójki Unitarian.
W późniejszych latach moralny wydźwięk zaangażowania Unitarian oraz nadzieje z tym związane zostały usunięte w cień, jak określił to Prezydent UUA John Buehrens przez wojnę wietnamską, zabójstwo Kinga, kontrowersje wokół upodmiotowienia czarnych i kryzys finansowy UUA w roku 1970. W XXI wieku zaangażowanie w sprawy równouprawnienia rasowego wraca i bardziej dojrzale niż wcześniej, także w sprawy dotyczące praw imigracyjnych.  W chwili zabójstwa Jamesa Reeba towarzyszył mu Minister Orloff Miller ( EUU), zamieszkały od wielu lat w Niemczech, który odwiedzał Polskę, kontaktował się z Chorzowska Wspólnotą oraz  Czesławem Głogowskim.*
Martin L King otrzymał pokojową Nagrodę Nobla w wieku 35 lat, i jest do dziś najmłodszym jej laureatem oraz wiele innych nagród. Od 1965 skierował swoją uwagę na sprawy sprawiedliwości ekonomicznej, był także przeciwnikiem wojny w Wietnamie.
Zasługą ML Kinga było to,  że zorganizowany przez niego, nie używający przemocy protest     doprowadził do szerokich relacji w telewizji i prasie, pokazujących cierpienie czarnoskórych mieszkańców. Przyniosły one falę sympatii dla demonstrantów wśród opinii publicznej, a temat segregacji  stał się jednym z najważniejszych zagadnień w amerykańskiej polityce lat sześćdziesiątych i spowodował działanie polityków oraz znaczący postęp i przemiany. Większość postulatów zawarta została w ustawach zwane Civil Rights Act (1964) i Voting Rights Act (1965).
ML King  4 kwietnia 1968   został zastrzelony w Memphis, Tenn. , mordercę  skazano na 99 lat więzienia.
Kampania na rzecz ustanowienia Dnia Martina L Kinga jr. Jako święta federalnego zaczęła się już kilka lat po jego śmierci. Ideę podjęły związki zawodowe, a propozycje w Kongresie zgłaszali politycy z Północy, pierwsze głosowanie odbyło się w 1979 roku, ale ustawa nie przeszła, brakowało 5 głosów. Oponenci zgłaszali zastrzeżenia natury ekonomicznej oraz formalne. Centrum Kinga postarało się o upowszechnienie postulatu ustanowienia Święta, wzmocniło kampanie, Steve Wander pomagał piosenką Happy Birthday, w sumie zebrano największą w historii  liczbę podpisów pod petycją – ok. 6 milionów. Ustawa przeszła w Izbie stosunkiem głosów 338:90 i Senacie 78:22, a więc Prezydent Ronald Reagan musiał podpisać ustawę 2 listopada 1983 roku  w obecności Coretty Scott King  - wdowy., chociaż był jej przeciwny. ( Coretta  zmarła na raka 30 stycznia 2006 roku ).  Pierwszy raz Dzień ML Kinga jr był obchodzony 20 stycznia 1986 roku.
Świętowanie tego Dnia wdrażane było nie bez oporów, w Arizonie znany polityk McCain był przeciwny.  W niektórych stanach dzień ten występował pod zmienionymi nazwami jak w  New Hampshire jako "Civil Rights Day" . W  1999 roku "Civil Rights Day" oficjalnie zmieniono na "Martin Luther King Day," jako w ostatnim stanie dokonującym zmiany nazwy. Natomiast  2- go maja,  2000 roku  Południowa Karolina jako ostatni stan uznała dzień jako święto. Podobnie jak Wirginia, czy Missippi gdzie  w dniu tym zamieniano patrona, wcześniej czczono pamięć gen Lee, bohatera Konfederatów , lub nazwę – dzień praw obywatelskich. W 2007 obliczono, ze 33% pracowników w tym dniu ma wolne, za przyczynę podawano głównie, krótki czas od momentu wprowadzenia święta.

Wyjątkowość podejścia do obchodów rocznicy urodzin ML Kinga sprawiła zapewne, ze Prezydent Bill Clinton z inicjatywy Kongresu podpisał ustawę formującą  Święto na nowo, ustanawiając w 1994 roku Dzień ten, jako Dzień Służby ( day of service ) na rzecz społeczeństwa. Unitarianie -Uniwersaliści głoszą wprost, ze nie jest to dzień bez pracy, ale dzień wzmożonej pracy.   

Od 1996 roku King Day of Service Aglomeracji Filadelfijskiej jest największym miejscem obchodów rocznicy urodzin ML Kinga. Wiele innych miast , uczelni i organizacji uruchamia wolontariuszy, realizuje pro-spoleczne projekty.

W tym miejscu mamy odpowiedź, dlaczego dla Unitarian - Uniwersalistów jest to tak ważny dzień. Unitarianie angażują się w sprawy społeczne w wyjątkowym wymiarze, dlatego obchody Dnia ML Kinga maja miejsce w każdej kongregacji. W ten sposób realizują wielkie marzenie dr Kinga o umiłowanym narodzie, który w pokoju, bez przemocy rozwiązuje najtrudniejsze problemy społeczne.

Jaromirski. 19.01.2012

*przy wygłaszaniu tekstu przez autora na spotkaniu w dniu 21 stycznia, Czesław Głogowski skonstatował, ze dr Kolarzowski ma przy sobie numer Wolnej Myśli poświęcony tej sprawie oraz zawierający opis  incydentu Orloff Milera, odczytał więc kilka fragmentów tam zawartych w sposób pełen emfazy, poruszając emocje zebranych co bardzo wzbogaciło  nasze spotkanie.



Pamięci Dr Kinga, ministrów unitariańskich i wszystkich tych, którzy zapłacili najwyższą cenę w pokojowej walce o równouprawnienie, sprawiedliwość i tolerancję w USA i na całym świecie.


 

Komentarze