niedziela, 25 sierpnia 2013

Bracia polscy w Gdańsku i okolicach


Rzeczpospolita Obojga Narodów była państwem wielonarodowym i wieloreligijnym. Osobliwością zadziwiającą ówczesną Europę był fakt, że w niczym to nie przeszkadzało w funkcjonowaniu tego państwa, lecz właśnie stanowiło o jego nigdy już nie powtórzonej potędze. Ale też tylko w takim państwie mógł się zrodzić najbardziej niezwykły i najbardziej spekulatywny ruch religijno-społeczny: bracia polscy. O jego potędze intelektualnej świadczy to, że jeszcze po wiek XVIII takie pojęcia, jak racjonalizm, etyka czy tolerancja kojarzono z wypracowanymi przez nich ideami. Te idee, dzięki ich wyjątkowo intensywnej działalności propagandowej sprawiły, iż - jak pisał Pierre Bayle, jeden z prekursorów francuskiego Oświecenia - długo wierzono, że doktryna braci polskich może zdominować Europę. Wielu uczonych uznaje ich wręcz za współtwórców wczesnego Oświecenia.


Niewiele jednak osób jest świadomych faktu, że jednym z najprężniejszych w Polsce ośrodków ich działalności był Gdańsk i jego najbliższe okolice. Gdańsk - największe wówczas miasto nad Bałtykiem i największy port Rzeczpospolitej - stanowił dla braci polskich znakomitą ekspozyturę do rozprzestrzeniania drogą morską ich literatury i idei po całej Europie. Nie ulega wątpliwości, że te idee nie zdobyłyby aż takiej popularności w Europie, gdyby nie owo "okno na świat” i gdyby nie zaangażowanie tutejszych braci polskich.

Autor Zenon Gołaszewski jest historykiem, religioznawcą, tłumaczem, absolwentem Wydziału Filologiczno-Historycznego Uniwersytetu Gdańskiego. Opracował, jak dotąd najpełniejszą, monografię poświęconą braciom polskim (Bracia polscy, Toruń 2004).

Kliknij TUTAJ

2 komentarze:

  1. Szkoda, że nie ma żadnej działającej wspólnoty w Gdańsku.

    OdpowiedzUsuń
  2. Naprawdę szkoda...
    Nie należy jednak tracić nadziei. :)

    OdpowiedzUsuń