niedziela, 6 maja 2018

Zielone Wartości z Jarosławem Kubackim



Zapraszamy na spotkanie poświęcone dotyczące nakazom poszanowania przyrody w różnych religiach. Okazją do spotkania jest wizyta w Warszawie uznanego autorytetu teologicznego Jarosława Kubackiego z Holandii oraz promocja przygotowywanej przez Partię Zieloni książki "Zielone wartości. Religia a sekularyzm". Organizatorem spotkania jest Fundacja Strefa Zieleni z pomocą unitarian uniwersalistów (Unitarianie Uniwersaliści Polska) i członków Partii Zieloni (Partia Zieloni). Po wykładzie, którego temat autor omówił w skrócie poniżej , przewidziana jest rozmowa z prowadzącym i uczestnikami. Zapraszamy wszystkich, dla których tolerancja religijna i ochrona przyrody są bliskie.

Miejsce i czas: Warsztat Warszawski, Plac Konstytucji 4, duża sala na parterze, 24 maja 2018 godz. 17.

Jarek Kubacki: "Napełniajcie ziemię, i czyńcie ją sobie poddaną..."
Czy te słowa z Księgi Rodzaju rzeczywiście stanowią carte blanche na okrutny wyzysk i eksploatacje natury, którego dopuszcza się człowiek? Czy usprawiedliwiają agresywny antropocentryzm naszych wzorców etycznych, u podstaw którego znajduje się faktyczne ignorowanie tego, że nie jesteśmy na naszej planecie sami?
Nie ulega wątpliwości, ze tradycja, u podstaw której znajdują się opowieści biblijne, przyznaje człowiekowi pozycję niekwestionowanego lidera. To odróżnia ją od wielu innych tradycji religijnych, w których człowiek jest raczej jednym z wielu elementów pewnej całości – i to bynajmniej nie elementem wieńczącym tę całość. Przyjrzyjmy się choćby duchowości rdzennych mieszkańców Ameryki, syberyjskich szamanów, australijskich Aborygenów... Czy nie są one lepiej przystosowane do tego, aby stać się źródłem inspiracji dla współczesnego człowieka? Być może i trudno mieć komukolwiek za złe, ze właśnie do nich się odwołuje.
Jednak zanim spiszemy Biblię i wywodzące się z niej tradycje duchowe na straty, powinniśmy uświadomić sobie kilka rzeczy. Po pierwsze Biblia nie jest księga ‘tych na gorze’: władców, panujących, wywierających wpływy. Jej naturalnym środowiskiem jest margines: ci pozbawieni wpływów, rządzeni, wyzyskiwani, bezsilni. Również bezsilni wobec natury i jej przemocy. Zarysowując przed kimś takim perspektywę ‘czynienia sobie ziemi poddaną’ biblijny autor przede wszystkim staje po stronie słabszego, dając mu nadzieję na to, że nie będzie on pionkiem w grze – przerastających go – złowieszczych sił. Problem zaczyna się wtedy, gdy zapominamy, ze nasza pozycja zmieniła się. Nie tylko nie jesteśmy bezsilni wobec natury, ale jesteśmy w stanie jej zaszkodzić - i czynimy to na każdym kroku! Co w tej sytuacji oznacza stanąć po stronie słabszego? Kto jest tym ‘słabszym’ w obecnym układzie? Czy np. w sytuacji, w której całe połacie naszej planety walczą z przeludnieniem, można tak po prostu głosić, ze powinniśmy ją dalej ‘napełniać’?
A ‘panowanie’? Wiecie, że ci, którzy uchodzą za władców narodów, uciskają je, a ich wielcy dają im odczuć swą władzę. Nie tak będzie między wami. Lecz kto by między wami chciał się stać wielki, niech będzie sługą waszym. Nikt, kto rzeczywiście uważa się za chrześcijanina, nie może sobie pozwolić na abstrahowanie od tych słów , którymi Jezus reaguje w Ewangelii Marka na wyrażoną właśnie przez jego uczniów chęć panowania. Jezus nie zna innego panowania, innego ‘czynienia sobie ziemi poddaną’, aniżeli przez służbę. Servant leadership...
Przede wszystkim jednak problem tkwi w dualizmie, przez pryzmat którego postrzegamy świat. Po jednej stronie duch, po drugiej materia. Pośrodku człowiek jako jedyny łącznik miedzy tymi dwoma elementami. Człowiek ze swoimi zobowiązaniami, z których ważniejsze są – oczywiście – te wobec ducha. To powoduje, ze wielu chrześcijan reaguje lękiem na nowe formy duchowości, które znoszą ten dualizm. To właśnie dlatego tak łatwo napuścić przeciętnego ‘słuchacza Radia Maryja’ na ‘ekoterrorystów’, dla których ‘życie ludzkie jest mniej warte aniżeli przyroda’. Istnieją jednak wizje, próbujące przekroczyć dualizm – jak np. unitariańska wizja, stworzona przez polskiego teologa, Karola Grycza-Śmiłowskiego (1885-1959). Duch i materia są w niej dwoma stronami jednego bytu. Bóg jest duchem wszechświata, a wszechświat niejako Jego ciałem. Grycz nazywał te wizje enpanteizmem. Współczesna teolog feministyczna, Sallie McFague (1933) również pisze o świecie jako o ‘ciele Boga’, o które powinniśmy się troszczyć. Ta myśl jest dla niej punktem wyjścia ‘ekoteologii’.
Powstaje, rzecz jasna, pytanie, czy tego typu refleksja jest w ogóle istotna i potrzebna. Czy nie łatwiej jest po prostu powiedzieć, ze żyjemy w państwie, w którym, przynajmniej na papierze, obowiązywać ma ‘rozdział Kościoła od państwa’, a więc powinniśmy się skoncentrować na rozwijaniu racjonalnych, pozareligijnych koncepcji politycznych i społecznych, pilnując tego, aby religia była ‘sprawą prywatną’ i ‘nie wtrącała się do polityki’? Dla wielu jest to kusząca wizja. Rzecz jednak w tym, że... niewykonalna. Religia nigdy nie będzie wyłącznie ‘prywatną sprawą’ i zawsze będzie się ‘wtrącać’ – przynajmniej dopóty, dopóki sama siebie będzie traktować poważnie. Można – i należy! – oczekiwać od wierzących, by swoje racje przedstawiali w ramach racjonalnego dyskursu, z szacunkiem dla innych i bez narzucenia im swoich przekonań, ale nie można od nich oczekiwać, by pozostawili te przekonania ‘w domu’. Tak rozumiana świeckość jest utopią – i to taka, która raczej przeraża, aniżeli napawa nadzieją. Wiara, duchowość, przekonania religijne były zawsze i prawdopodobnie pozostaną ważnymi źródłami inspiracji w polityce, działalności społecznej. W tym również w polityce zielonej i lewicowej. Geneza holenderskiej Zielonej Lewicy może być tego świetnym przykładem. Spośród czterech partii, które ją w 1990 r. stworzyły, dwie (Partia Polityczna Radykałów oraz Ewangeliczna Partia Ludowa) były partiami otwarcie przyznającymi się do inspiracji religijnej, zaś jednym z liderów trzeciej (Komunistycznej Partii Holandii), był pastor Ab Harrewijn, późniejszy wieloletni przewodniczący GroenLinks.


null

null

O autorze:
Jarosław Kubacki urodził się w 1971 r. w Łodzi. Studiował teologię w Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie oraz Uniwersytecie Kościołów Reformowanych w Kampen (Holandia), a następnie w seminariach teologicznych związanych z Uniwersytetami w Lejdzie i Utrechcie oraz psychoterapię i medycynę naturalną w Akademii Sorag. Po kilkuletniej asystenturze na wydziale teologicznym Uniwersytetu Lejdejskiego postanowił poświecić się duszpasterstwu: najpierw we wspólnotach ekumenicznych, a następnie w różnych strukturach kościelnych. Obecnie jest pastorem Zjednoczonego Zboru Mennonickiego w Beverwijk kolo Amsterdamu, a jednoczesnie kapelanem w domach opieki w Zoetermeer kolo Hagi. Funkcje kapelana spełnia w imieniu stowarzyszenia Vrijzinnigen Nederland, skupiajacego zwolenników religii liberalnej wywodzących się z różnych tradycji wyznaniowych i religijnych. Uważa się za religijnego humanistę zainspirowanego opowieścią Jezusa z Nazaretu.
Od kilkunastu lat jest aktywny również w holenderskiej polityce: najpierw w socjaldemokratycznej Partii Pracy, następnie w Zielonej Lewicy. Był członkiem think tanku ‘Socjalizm i Światopogląd’ oraz platformy religijnej w ramach GroenLinks ‘De Linker Wang’ (‘Lewy Policzek’) oraz członkiem redakcji kwartalnika pod tym samym tytułem, a także belgijskiego think tanku ‘Liberales’. Współpracował również z jedną z ostatnich aktywnych holenderskich komun: lejdejska ‘Eurodusnie’, w której współprowadził ‘sklep bez pieniędzy’ oraz zajmował się archiwizowaniem materiałów z historii radykalnej myśli i praktyki lewicowej. Ideowo bliski liberalnemu socjalizmowi o ‘zielonym’ zabarwieniu.  W latach 1998-2008 był aktywnym holenderskim wolnomularzem związanym najpierw z Wielkim Wschodem Holandii, a następnie z Le Droit Humain i Holenderską Wielką Lożą Masonerii Mieszanej. Obecnie nie uprawia Sztuki Królewskiej w sposób czynny. Zainteresowania: zachodnia ezoteryka, kabała, rożokrzyż, martynizm, antropozofia, teozofia. Miłośnik ikon, średniowiecznych katedr (ale i małych drewnianych cerkiewek – np. na Sądecczyźnie), amerykańskiego transcendentalizmu i dobrych książek biograficznych.

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz